Họp báo về việc EU cảnh cáo 'thẻ vàng' đối với thủy sản Việt Nam

tháng 10 26, 2017 ngành thủy sản , tin vắn 0 Comments

Chiều ngày 25/10/2017, tại Hà Nội, Tổng cục Thủy sản đã tổ chức họp báo về việc Liên minh châu Âu (EU) có cảnh báo “Thẻ vàng” với thủy sản đánh bắt trên biển từ Việt Nam. Ông Nguyễn Ngọc Oai, Quyền Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản chủ trì họp báo nhằm thông tin về những vấn đề quan trọng trong đó có việc triển khai nhiều hoạt động để EU sớm rút cảnh báo này.

Theo Tổng cục Thủy sản, từ ngày 13 – 19/5/2017, đoàn công tác DG-MARE của EU vào Việt Nam kiểm tra hoạt động tuân thủ các quy định của EU về IUU fishing (IUU), EU cho rằng hoạt động quản lý khai thác thuỷ sản của Việt Nam chưa có nhiều tiến bộ trong việc thực hiện các quy định của EU về IUU và đưa ra 5 khuyến nghị yêu cầu Việt Nam phải hoàn thành trước 30/9/2017, bao gồm hoàn thiện thể chế; quản lý đội tàu khai thác phù hợp với nguồn lợi; hoàn thiện hệ thống kiểm tra giám sát tàu cá trên biển và tại cảng; thực hiện xác nhận, chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản; và ngăn chặn, chấm dứt tàu cá Việt Nam khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài.

Tiếp thu những khuyến nghị của Ủy ban chau Âu (EC), Việt Nam đã tích cực và có nhiều nỗ lực triển khai. Ngày 28/5/2017, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện 732/CĐ-TTg về ngăn chặn, giảm thiểu và chấm dứt tàu cá và ngư dân Việt Nam khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài. Ngày 30/5/2017, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã chủ trì cuộc họp với một số Bộ, ngành, địa phương liên quan để triển khai Công điện 732 của Thủ tướng Chính phủ và các nội dung liên quan đến chống IUU. Các địa phương, các lực lượng thực thi pháp luật trên biển đã tăng cường thực hiện các biện pháp quyết liệt trong việc quản lý ngư trường khai thác, ngăn chặn tàu cá của ta vi phạm vùng biển các nước trong khu vực khai thác bất hợp pháp, thực hiện nghiêm túc Công điện 732 của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, do đặc thù nghề cá Việt Nam là nghề cá nhân dân, quy mô nhỏ, đa loài, trình độ ngư dân thấp, trang thiết bị trên tàu lạc hậu nên việc áp dụng các biện pháp để đáp ứng các khuyến nghị của EC chưa được triệt để, vẫn còn một số nội dung mà theo đánh giá của EC vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Ngày 23/10/2017, EU chính thức tuyên bố rút “Thẻ vàng” đối với hoạt động khai thác thủy sản của Việt Nam.


Bà Nguyễn Thị Trang Nhung, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế, Tổng cục Thủy sản, cho biết, việc EC áp dụng biện pháp “thẻ vàng” đối với Việt Nam chỉ áp dụng với sản phẩm khai thác trên biển, không áp dụng cho sản phẩm thủy sản từ nuôi trồng. Trong thời gian này, hoạt động xuất khẩu hải sản vẫn được diễn ra bình thường.             Tuy nhiên, các lô hàng sẽ bị tăng tuần suất kiểm tra hồ sơ nguồn gốc sản phẩm khai thác nhập khẩu từ Việt Nam (có thể lên đến 100%), dẫn đến thời gian lưu kho tăng, phát sinh chi phí kiểm tra, chi phí lưu kho đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu vào thị trường EU. Bên cạnh đó, việc này sẽ có khả năng gây tâm lý lo ngại đến các nhà nhập khẩu ở các thị trường khác, đặc biệt là đối với các thị trường nhập nguyên liệu của Việt Nam để tái xuất sang thị trường EU hoặc Mỹ và các nước có quy định áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp chống khai thác IUU.

Về thời hạn thẻ vàng đối với Việt Nam, theo quy trình của EC, sau khi xác định quốc gia có xuất khẩu thủy sản vào EU không đáp ứng được các yêu cầu của EU chống IUU, EC sẽ có quyết định cảnh báo chính thức (biện pháp thẻ vàng). Thời gian cảnh báo thẻ vàng là 6 tháng.  Sau 6 tháng (tính đến 23/4/2018), khi có kết quả của đoàn kiểm tra của Tổng vụ các vấn đề về biển và thủy sản của EC (DG-MARE) về việc triển khai các quy định về IUU của EU, có 3 khả năng xảy ra với Việt Nam. Nếu Việt Nam triển khai đầy đủ, toàn bộ các quy định của EC với các minh chứng cụ thể thì tình trạng cảnh báo thẻ vàng sẽ được dỡ bỏ. Nếu việc triển khai các quy định của EU về IUU có tiến bộ EC có thể gia hạn để hoàn thiện các nội dung còn thiếu. Trong trường hợp cảnh báo của EC không được thực hiện hoặc triển khai không hiệu quả, EC sẽ ban hành biện pháp thẻ đỏ, khi đó lệnh cấm xuất khẩu hải sản khai thác từ Việt Nam vào thị trường EU sẽ được áp dụng.

Quyền Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản Nguyễn Ngọc Oai cho biết, đối phó với việc EU rút thẻ vàng đối với hải sản Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Bộ NN&PTNT đã trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia nhằm ngăn chặn, giảm thiểu và loại bỏ khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định đến năm 2025 và sẽ tổ chức thực hiện quyết liệt, triệt để Kế hoạch này ngay sau khi được Thủ tướng phê duyệt, phê duyệt chủ trương đầu tư và bố trí kinh phí để xây dựng, triển khai dự án thông tin giai đoạn II. Bên cạnh đó, thành lập tổ công tác liên ngành do lãnh đạo Bộ NN và PTNT là tổ trưởng với sự tham gia của các Bộ, ngành, hội, hiệp hội có liên quan để chỉ đạo, điều phối triển khai các biện pháp khắc phục thẻ vàng của EU. Tổ chức các đoàn đàm phán, đối thoại để EU hiểu và ghi nhận nỗ lực của Việt Nam trong việc triển khai, đáp ứng các khuyến nghị của EU. Ngoài ra cũng nhanh chóng hoàn tất thủ tục gia nhập Hiệp định đàn cá di cư của Liên Hợp quốc và Hiệp định biện pháp quốc gia có cảng của FAO.

Ngay sau khi Luật Thủy sản sửa đổi được Quốc Hội thông qua, Bộ NN&PTNT khẩn trương xây dựng các văn bản dưới luật để có hiệu lực cùng thời điểm với hiệu lực của Luật Thủy sản sửa đổi nhằm đáp ứng được khung pháp lý về quản lý nghề cá theo yêu cầu của EU. Tăng cường nguồn lực cho các hoạt động thanh tra, kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động nghề cá, xác nhận, chứng nhận sản phẩm thủy sản xuất khẩu vào thị trường Châu Âu. Tiếp tục chỉ đạo các địa phương ven biển xây dựng kế hoạch cụ thể, bố trí nguồn lực, kinh phí triển khai kế hoạch hành động quốc gia về chống khai thác IUU và tăng cường các biện pháp: quản lý tàu cá khai thác không vi phạm về IUU; ngặn chặn, chấm dứt tàu khai thác hải sản trái phép tại vùng biển các nước; xác nhận, chứng nhận nguồn gốc sản phẩm hải sản; bắt buộc tàu cá phải lắp đặt, vận hành thiết bị giám sát hành trình theo quy định; tuyên truyền phổ biến các quy định về IUU đến với người dân.

Đến nay đã có 25 quốc gia, vùng lãnh thổ bị EC áp dụng biện pháp phạt thẻ, trong đó có 6 quốc gia bị áp dụng biện pháp thẻ đỏ.

Hiện đã có 10 nước được dỡ thẻ vàng, 3 nước đã được dỡ thẻ đỏ bao gồm Belize, Curacao, Fiji, Ghana, Guinea, Panama, Papua New Guinea, Philippines, Solomon Islands, South Korea, Sri Lanka, Togo, Vanuatu. Trong đó 3 quốc gia được dỡ thẻ đỏ Belize, Guinea, Srilanka.

Như vậy hiện nay chỉ còn 3 quốc gia bị áp dụng biện pháp thẻ đỏ là Cămpuchia, Comoros, Saint Vincent & Grenadines và 9 quốc gia và vùng lãnh thổ bị áp dụng biện pháp thẻ vàng là Kiribati, Liberia, Saint Kitts & Nevis, Sierra Leone, Taiwan, Thailand, Trinidad and Tobego, Tuvalu và Việt Nam.

Hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ được EU gỡ Thẻ vàng trong thời gian khoảng từ 1 đến 2 năm (Thái lan đã 3 năm vẫn chưa được gỡ thẻ vàng).